INLICHTINGENSOAP over IS-reizigers

Wie controleert wie bij AIVD, NCTV, CTIVD en Justitie?

Waren degenen die naar IS-gebied afreisden wellicht onwetend over de oorlog die IS voerde? Ja hoor, vond de inlichtingendienst AIVD aanvankelijk. Onmogelijk, vindt onze dienst terrorismebestrijding. 

De Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD) vindt dat de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding een rapport van de AIVD over Nederlandse Jihadstrijders veranderde . Dat levert problemen op in de rechtszaal met beoordeling van teruggekeerde personen die voor IS actief waren. 

De toezichthouder op de geheime diensten (CTIVD) waarschuwde woensdag 11 juli 2018 in de rechtszaal voor het gebruik van een AIVD-rapport over jihadisten. Het is volgens de toezichthouder op een aantal punten ‘onzorgvuldig’.

Het gaat over vermeende fouten in de openbare AIVD-publicatie Leven Bij ISIS, De Mythe Ontrafeld. Het rapport van begin 2016 geeft informatie over personen die sinds 2014 vanuit Nederland naar IS-gebied zijn gereisd.

Politieke sturing

De CTIVD zegt in een ‘Nieuwsbericht’ van 11 juli 2018 met de titel ‘Brieven over tekortkomingen openbare AIVD-publicatie’ (gericht aan de Raad voor de rechtspraak, de Nederlandse Orde van Advocaten en de Vereniging Asieladvocaten en -Juristen Nederland) dat het rapport is aangescherpt op verzoek van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding (NCTV). De zinsnede dat uitreizigers ‘zich niet kunnen beroepen op onwetendheid over de situatie ter plaatse’ heeft de AIVD niet vrijwillig opgenomen.

Volgens de toezichthouder op de AIVD werd pas na aandringen van de NCTV de conclusie opgenomen dat mensen die naar IS afreizen ‘willens en wetens’ de keuze maken om zich bij een terroristische groepering aan te sluiten.

Nieuwe baas AIVD

Volgens de website van de AIVD is het rapport wel geheel accuraat. De AIVD gaat niet in op de 'beschuldiging' dat de Nationaal Coördinator – nu nog geleid door Dick Schoof  en binnenkort de nieuwe baas van de AIVD – heeft zitten wriemelen in dit AIVD-rapport.

Kennelijk wordt wel vaker voorkomende politieke sturing door Justitie - nu dan op een AIVD-rapport –binnen de intelligence community in Nederland niet met ergernis ontvangen.

CTIVD weinig benul van inlichtingen

Wel lijkt er verontwaardiging over de publicatie van de CTIVD. 

Daarop duidt de zinsnede op de AIVD-website ‘De CTIVD is kritisch op de woorden cruciaal en kerntaak, maar onderschrijft na kennisgenomen te hebben van de brondocumenten dat deze activiteiten vaak plaatsvonden’. 

Prof. Paul Abels, bijzonder hoogleraar Inlichtingenstudies van de Universiteit Leiden, die zelf werkte bij AIVD en NCTV, waarschuwde bij zijn aantreden dat de samenstelling van de CTIVD veel te eenzijdig was met alleen

strafrechtjuristen en geen deskundigen met een inlichtingenachtergrond. Hij stelde dat een inlichtingenanalyse iets geheel anders is dan het leveren van strafrechtelijk bewijs. 

Volgens een bron in de inlichtingenwereld die anoniem wenst te blijven snapt de toezichthouder niet dat de NCTV een eigen analyse-afdeling heeft ,die als sparringpartner fungeert en voortdurend discussieert met analisten van de verschillende diensten. Het is, nog steeds volgens deze bron, dan ook onzin te veronderstellen dat de NCTV de AIVD zou hebben gedicteerd wat de geheime dienst moest opschrijven. Wel hebben de analisten van de NCTV commentaar mogen leveren op het concept van het rapport. Er is geen sprake van onenigheid tussen de AIVD en de NCTV. In inlichtingenkringen klinkt er wel verwijt door aan het adres van de CTIVD die in deze kwestie ‘politiek bedrijft door weken na de publicatie van het rapport de uitkomsten nog eens in een brief aan advocaten en OM te sturen.

Geloofwaardigheid in het geding?

Toch moeten AIVD-analisten zich volgens mij op zijn minst ongemakkelijk voelen. Zijn de onafhankelijkheid van de ‘geheime dienst’ en de geloofwaardigheid van zijn rapporten door de invloed van de NCTV van het ministerie van Justitie en Veiligheid in het geding? Ook in het buitenland?

Het beïnvloeden van rapporten en onderzoeken is justitieambtenaren niet vreemd. Het debacle van het WODC-onderzoek naar bijvoorbeeld de wietpas ligt nog vers in het geheugen, maar dat vond tenminste nog plaats binnen het ministerie van J&V zelf. Nu strekt dat ministerie zijn tentakels uit naar het ministerie van Binnenlandse Zaken waaronder de AIVD valt. Je kunt je ook nog afvragen wat in deze de rol is geweest - of juist niet is geweest - van de ‘toezichthouder’ op de NCTV: de inspectiedienst J&V. zie ook dit rapport over Jihadbestrijding.

Wees onafhankelijk en heb lef

En dat precies na een interview met Rob Bertholee in het boek 'Haagsche Bazen' van Berenschot over leiderschap. Hierin zegt de vertrekkende AIVD-baas, als uitsmijter: ‘Laat je niet intimideren door de positie van je ambtelijke of politieke baas. En dan bedoel ik niet intimidatie van persoon tot persoon, maar door de functie. Dat zie ik té vaak gebeuren.

En dan denk ik: jij bent hier als DG verantwoordelijk voor. Dit is jouw vakgebied. Zeg dan wat je ervan vindt. Wees onafhankelijk en heb lef.’

Het is maar goed dat veel Kamerleden met reces zijn….

Heeft AIVD wel ‘sleepnet’ nodig?

 Het is een knap staaltje werk dat de AIVD laat zien. Ondanks een verlepte wet uit 2002, met pre-jihadistische bijzondere inlichtingenmethoden en met jong en onervaren personeel zonder bijzonder veel historisch besef, is het gelukt om jihadistische aanslagen buiten onze landsgrenzen te houden.

Heeft AIVD wel ‘sleepnet’ nodig?

De meningen over de redenen van het uitblijven van aanslagen in Nederland zijn nogal divers. Professoren, onderzoekers, inlichtingenexperts en journalisten dragen verschillende oorzaken aan. Ik denk dat - ondanks het klagen van de AIVD over het gebrek aan mogelijkheden om jihadisten digitaal op de voet te volgen- gedreven medewerkers van die dienst met de huidige tot hun beschikking staande legio inlichtingenmiddelen en in samenwerking met andere diensten best in staat zijn gebleken hun werk te doen.

Ook zonder de dringend gewenste onderzoeksopdrachtgerichte (OOG-) interceptie vonden er geen jihadistische aanslagen plaats in Nederland. Heeft de AIVD wel een ‘sleepnet’ nodig?

OOG-interceptie is internationale verplichting.

De bevoegdheid van de Nederlandse inlichtingendiensten om onderzoeksopdrachtgerichte interceptie te verrichten is een belangrijke voorwaarde om in de internationale inlichtingenwereld een rol te blijven spelen in de strijd tegen jihadistisch terrorisme.

Daarnaast werken het Cyber Commando van Defensie en de Joint Sigint Cyber Unit (JSCU) van de MIVD en AIVD in een geheimzinnige, digitaal geavanceerde oorlog tegen kwaadwillende cyberspionagediensten uit landen als Rusland, Iran, Noord-Korea en China. 

Internationaal ‘lachertje’

De laatste keer dat Nederland en de veiligheidsdiensten internationaal de risee in Europa waren, dateert van eind vorige eeuw, toen duidelijk werd dat ons land als enige niet over een buitenlandse inlichtingendienst beschikte. De toenmalige Inlichtingendienst Buitenland (IDB) was in 1994 door het kabinet-Lubbers opgeheven. Pas in 2002 konden de huidige AIVD en de MIVD weer een volledige ‘buitenlandtaak’ op zich nemen.

Eind vorige eeuw waren onze veiligheidsdiensten de risee in Europa toen bleek dat Nederland als enige land niet over een buitenlandse inlichtingendienst beschikte. De Inlichtingendienst Buitenland (IDB) was in 1994 opgeheven.

Zo’n lachertje mag Nederland niet nog eens worden, juist niet nu de AIVD een voortrekkersrol vervult binnen de Europese Counter Terrorism Group (CTG). Dat schept verplichtingen zoals de invoering van een moderne inlichtingenwet, waarin internationale uitwisseling van gegevens goed is geregeld.

Maar ook buiten Europa en op andere terreinen dan contra-terrorisme moet je meekunnen met de grote(re) diensten. Gesteund door onder andere de Britse diensten hebben juristen van de AIVD jarenlang gesleuteld aan de Wet op de Inlichtingen- en Veiligheidsdienst die op 1 januari 2018 in werking treedt. Daarom is deze wet meer een morele internationale verplichting dan noodzakelijk in de strijd tegen terrorisme.

MIVD in geheimzinnige, digitale oorlog

Voorstanders van de nieuwe wet vinden dat de AIVD gelijke tred moet houden met de digitale ontwikkelingen in de wereld. Dat is ook het minste dat de hele Nederlandse overheid moet doen, of het nu de AIVD, de Belastingdienst, het leger, of de politie is.

Vooral de MIVD moet door onderzoeksopdrachtgerichte (OOG-) interceptie beter op de hoogte raken van bewegingen, verplaatsingen, doelen en snode plannen van terroristische groeperingen in de uitzendgebieden van Defensie. Die informatie kan wereldwijd levens van (Nederlandse) militairen redden. 

 

Daarnaast werken het Cyber Commando van Defensie

en de Joint Sigint Cyber Unit (JSCU) van de MIVD en AIVD samen aan digitale verdedigingsstrategieën tegen kwaadwillende inlichtingendiensten. In een analyse stelt Huib Modderkolk (Volkskrant) dat digitale wapens als NotPetya sinds het begin van deze eeuw gericht worden ingezet om systemen kapot te maken. Het is een geheimzinnige, digitaal geavanceerde oorlog die de MIVD verplicht verdedigingsstrategieën te hanteren zoals omschreven in de nieuwe Wet op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten 2017.

Ramblas

Het is duidelijk dat er veel, heel veel dreigingen kunnen worden onderkend met behulp van de huidig bestaande (bijzondere) inlichtingenmiddelen. Maar wanneer de tegenstanders gebruik maken van complexere digitale systemen, moet je je aanpassen en moet je meegroeien om Nederland veiliger te maken in de huidige vijandige digitale wereld. En dan nog is er geen garantie. Kijk maar naar de CIA die Spanje tipte over een mogelijke aanslag op de Ramblas. Menselijke inschattingen over een al dan niet acute dreiging blijven doorslaggevend.

Bewaartermijn

Tot slot wordt door tegenstanders van de wet zijdelings stelling genomen tegen de driejarige bewaartermijn van gegevens. Dat is raar. Elke onderzoeker, elke journalist weet hoe groot de belangen zijn van een prima functionerend archiefstelsel voor de geschiedschrijving. Dat geldt onverminderd voor de AIVD en MIVD.

Er kan geen angst bestaan over 'misbruik' van de verzamelde relevant geachte data. De termijn van drie jaar is van belang omdat ook de tegenstanders van de inlichtingendiensten een langer geheugen hebben dan drie jaar en soms zelfs langer dan drie jaar de tijd nemen om een goed netwerk op te bouwen en een eventuele terroristische aanslag nauwkeurig voor te breiden. Het is dus belangrijk je archief op orde te hebben.

Er kan geen angst bestaan over 'misbruik' van persoonsgegevens van de inlichtingendiensten. Die worden immers nu ook nooit openbaar gemaakt en zorgvuldig gedurende tientallen jaren in kluizen bewaard. Dus dat is niet nieuw.

Zelfs de 'angst' over het hacken van data is volstrekt ongegrond; de interne datasystemen van de AIVD / MIVD zijn niet aangesloten op de systemen van het internet. Terwijl internet toch een voorwaarde is om te kunnen hacken!

Hackers/experts beweren:

"Natuurlijk kan dat WEL, maar dit lijkt bij de AIVD bijzonder onwaarschijnlijk. De dienst is de moeilijkst toegankelijke inlichtingendienst.Je kunt nooit binnenkomen met een datadrager en dus is het risico van een USB- aanval - voor zover dit al mogelijk is - zeer beperkt tot kwaadwillende mensen".

EN

"Het is zonder internet theoretisch mogelijk, er zijn verschillende methoden, maar is bij de AIVD echter in praktijk heel moeilijk uit te voren. En als iemand het kan, zijn het vooral inlichtingen diensten natuurlijk".

Cyberspionagediensten

De AIVD heeft tot nu toe jihadistische aanslagen in Nederland helpen voorkomen en zelfs kunnen verstoren. Om aansluiting te houden bij digitale ontwikkelingen is de ‘sleepwet’ voor de binnenlandse veiligheid noodzakelijk, voor de MIVD in het buitenland zelfs cruciaal en een morele verplichting om collega-diensten bij te staan in de strijd tegen aanvallen door buitenlandse cyberspionagediensten.

De AIVD gaat meer duidelijkheid geven over processen of procedures om weerstand en argwaan tegen de inlichtingendiensten een beetje weg te nemen. De dienst is daadwerkelijk een nieuwe weg ingeslagen en streeft met voorzichtige openheid naar meer acceptatie van de nieuwe wet.

https://www.aivd.nl/onderwerpen/nieuwe-wet-op-de-inlichtingen--en-veiligheidsdiensten/onderzoeken-digitale-datastromen

AIVD verliest zicht op jihadisten; wel salarisverhoging management

AIVD kampt met een enorm capaciteitsprobleem en verliest zicht op escalerend jihadisme.

Dat vertelt Hans Steketee in een artikel in NRC van vrijdag 20 juni 2014.

De kern van het verhaal is dat de inlichtingendienst AIVD jihadisten in Nederland niet meer goed kan volgen door bezuinigingen en vanwege „nieuwe dynamiek” in de jihadbeweging. 

 Jihadbeweging nu ongrijpbaarder en gevaarlijker dan ooit?

De NRC heeft voorinzage gekregen in een AIVD-nota die pas volgende week verschijnt en waarin te lezen zal zijn dat de jihadbeweging nu ongrijpbaarder en gevaarlijker is dan ooit tevoren. Meer details daarover staan in dit artikel niet vermeld.

Veiligheidsexperts

Wel geven verschillende experts desgevraagd vooraf al hun mening.

Veiligheidsdeskundige Rob de Wijk, directeur van het Centrum voor Strategische Studies in Den Haag denkt dat het onmogelijk is alle jihadisten te kunnen volgen en daarom moet de AIVD-capaciteit juist worden uitgebreid.

Kamerlid Ronald van Raak, woordvoerder veiligheid voor de SP, zegt het onverantwoord te vinden dat de AIVD substantieel moet bezuinigen en zijn collega VVD-veiligheidswoordvoerder, Klaas Dijkhoff, vindt het niet voor de hand liggen om bij toenemende dreiging te schrappen in operationele capaciteit.

Veel experts noemen de bezuinigingen bij de AIVD ‘desastreus’. Aanvankelijk beliepen ze een derde van het budget en zijn nu beperkt tot een vijfde; dat is jaarlijks 34 miljoen.

Een woordvoerder van minister Plasterk wilde niet ingaan op capaciteitsproblemen, terwijl de AIVD zelf uiteraard voorziet nog meer 'essentiële taken' te moeten laten vallen dan al het geval is. Er zouden vanwege de bezuinigingen zelfs complete ‘jihad-teams’ moeten worden opgeheven.

Extra geld zal terreurdreiging niet verminderen. 

Met de gewenste 50 miljoen extra van CDA-leider Sybrand Buma zijn de AIVD en de MIVD niet plotsklaps geholpen. Buma denkt toch niet dat extra geld ineens zaligmakend is? Dat weet minister Plasterk ook. Hij bezocht recent de AIVD in Zoetermeer en kwam niet tot de conclusie dat met extra geld de terreurdreiging van jihadstrijders uit Syrië en/of Irak plotsklaps kan worden bestreden.

Geld is één ding, maar de mogelijkheid om capabele werknemers in te zetten is belangrijker; die moeten het werk doen. Dat is wel HET probleem bij de AIVD. Vanwege die eerdere bezuinigingen hebben veel goede werknemers al eieren voor hun geld gekozen en hebben een betrekking elders gezocht en gevonden. De beste werknemers - in welke organisatie dan ook - zijn altijd als eersten vertrokken. Zo ook bij de AIVD.

Het personeel dat overblijft, zou bijscholing moeten krijgen om de opengevallen plaatsen in te kunnen nemen. Daar is geen geld voor en het ontbreekt het management zelfs aan de wil om huidig personeel in dienst te houden; het wil liever nieuw personeel. 

Salarisverhoging management AIVD

Maar zoals altijd speelt er meer, veel meer. Veel huidige personeelsleden van de AIVD vinden het schrijnend dat ondanks de klaagzang over bezuinigingen, (delen van) het management van de AIVD een salarisverhoging heeft weten te bedingen. En dat terwijl tegelijkertijd circa 100 man personeel op straat dreigt te worden gezet en door geldgebrek jihadstrijders niet meer kunnen worden gevolgd. Het is onwaarschijnlijk dat dit mismanagement aan de orde komt in het debat van de Tweede Kamer met de minister, op 26 juni, over taken en middelen van de dienst.  

Tot die tijd wordt door de AIVD de hulp van de media ingeroepen om dit debat op scherp te zetten. Het valt nog te bezien of de 'voor terreur vrezende' oppositiepartijen in de Tweede Kamer daadwerkelijk de bezuinigingen van de AIVD en MIVD willen terugdraaien of dat zij slechts om politieke redenen minister Plasterk dwars willen zitten.

De Tweede Kamer besloot de bezuinigingen van de AIVD en MIVD terug te draaien, maar pas nà een openhartig gesprek van Kees Jan Dellebeke met de NRC op 28 maart 2015 en nà een vernietigend rapport van de Algemene Rekenkamer met dezelfde strekking, medio 2015.

Kabinet moet uitspraken generaal Van Uhm openlijk steunen

De Nederlandse overheid moet meer doen dan alleen het uitspreken van een dreiging, meer doen dan alle Syriëgangers over een kam te scheren en de Nederlandse bevolking op het verkeerde been te zetten. De Nederlandse regering moet met meer genuanceerde berichtgeving het (ongewild) beïnvloeden van het stemgedrag van Nederlanders voorkomen.

Kuddedieren

Generaal b.d. Peter van Uhm heeft in principe respect voor mensen die opkomen, ja zelfs sneuvelen voor hun idealen, en zeker voor jongeren die denken dat ze de wereld beter kunnen maken. Van Uhm heeft begrip voor de Syriëstrijders, maar hij is het nadrukkelijk niet eens met hun methoden en met hun ideeën over de wereld. Dat zei hij in de radiodocumentaire 'Verloren zonen - een eeuw ten oorlog'.

Domme kuddedieren met weinig hersens vinden dat de uitspraken van Generaal Van Uhm over Syriëgangers niet kunnen. Zij lezen alleen krantenkoppen, begrijpen de inhoud niet en vergelijken Syriëgangers met groeperingen die in Europa en Amerika terreuraanslagen plegen.

Nog nooit een Syriëganger gezien of gesproken

Van Uhm stelt terecht de vraag of onze maatschappij wel zijn best heeft gedaan om de Syriëgangers in de goede richting te houden? Het is heel belangrijk om je best te doen om deze jongeren te begrijpen, anders kun je hen ook niet verder helpen. Je moet hen verder helpen want je wilt niet kiezen voor het gewelddadig uit de hand laten lopen van frustraties of PTSS-stoornissen.

Daarom moet je samenwerken met de moslimwereld in Nederland, waar deze jongeren vandaan komen. In de eerste plaats in hun buurt, met hun vrienden en zeker niet in de laatste plaats met hun ouders. Volgens Britse media kunnen vooral vrouwen een super belangrijke rol spelen.

Zonder kennis van zaken en zonder begrip voor de geschiedenis wordt er over Syriëgangers te eenzijdig geoordeeld. Vooral mensen die nog nooit een Syriëganger hebben gezien, laat staan gesproken, veroordelen deze moslims vanachter hun biermuren op hun witte campings. Lekker dom.

Arrestaties werken contraproductief

De AIVD en de NCTV vinden dat er een substantiële dreiging uitgaat van 'ideologisch en militair geschoolde strijders' (zijn ze dat echt?) bij terugkeer in Nederland. Het op onduidelijke gronden arresteren van een 20-jarige jongeman in Amsterdam helpt niet om dreiging te verminderen. In tegendeel. De 'terreurgeschiedenis' in Nederland heeft ons in de jaren '70 van de vorige eeuw laten zien dat isolatie van werkloze jongeren, het vormen van aparte woonwijken en het niet bespreekbaar maken van hun idealen, juist leidt tot meer dodelijk geweld.

Belastinggeld voor opvang jihadstrijders

In het programma 'Nieuwsuur' van zondag 27 april deed een zenuwachtige Dick Schoof, directeur van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV), een verkapte politieke uitspraak. Hij zei, dat hoewel de terugkeer van Syriëgangers een Europees probleem is, "wij in Nederland" bezig zijn met het terugdringen van dreigingen door maatwerk te leveren op individuen en groepen moslimjongeren. Deze jongeren hebben daarbij hulp nodig, zei Schoof, en voegde er snel en mijns inziens laf aan toe; "niet omdat we ze willen helpen, maar om het risico te verminderen".

De uitspraak dat er beleid is ontwikkeld om moslimjongeren, uit Syrië teruggekeerde jihadstrijders te helpen bij de terugkeer in de maatschappij, zou wel eens bij een groot deel van de Nederlandse bevolking verkeerd kunnen vallen. Dick Schoof las al de krantenkop: "Belastinggeld aangewend voor opvang islamitische jihadstrijders".

Landelijke aanpak jihadstrijders

Schoof bedoelde dat sommige gemeenten in Nederland geattendeerd worden op teruggekeerde Syriëstrijders en dat die gemeenten moeten meewerken aan de opname van die moslimjongeren in hun eigen gemeenschap, opdat de potentiële terreurdreiging zal afnemen.

Durf dat dan als woordvoerder van de Nederlandse regering ook openlijk te zeggen tegenover het publiek van Nederland. Er staat immers al geschreven dat diverse gemeenten in Nederland, op verzoek van minister Opstelten meedoen met de landelijke aanpak van Nederlandse jihadstrijders.

Durf als (woordvoerder van de) Nederlandse regering nu ook openlijk steun te betuigen aan de uitspraken van Peter van Uhm.

Kuddedieren lezen alleen krantenkoppen

De conclusie is dat de Nederlandse overheid zijn best doet om de dreiging die uitgaat van idealistische moslims na hun terugkeer in Nederland in te dammen.

Dat doet de Coördinator Terrorismebestrijding samen met Nederlandse gemeenten.

De uitspraak van Generaal van Uhm, "Je moet deze jonge mensen proberen te begrijpen, anders kun je ze ook niet verder helpen", is dus in lijn met dit regeringsstandpunt. Minister Opstelten moet deze uitspraak openlijk steunen.

Er wordt veel 'te makkelijk' over moslim idealisten geoordeeld. In ieder geval door een groot aantal Nederlanders, dat bevooroordeeld, onnadenkend achter de mening van anderen aanloopt en hardop blaat dat er meer zelfmoordaanslagen mogen plaatsvinden. Hoe dom kan je zijn?

Kuddedieren met weinig hersens lezen alleen krantenkoppen, begrijpen de inhoud niet en vergelijken Syriëgangers met groeperingen die in Europa en Amerika terreuraanslagen plegen.

NCTV overdrijft terreurdreiging of verzwijgt iets

De overheid doet over terreurdreiging geheimzinnig en onthoudt de burger essentiële informatie

De twintig jihadstrijders rechtvaardigen de hoge terreurdreiging niet meer. Dan lijkt het aannemelijk dat justitie overdrijft, of beschikt over gegevens die de Nederlandse overheid veel angst inboezemen, maar niet deelt met de burgers.  

"Burgers moeten zo goed mogelijk worden geïnformeerd over de gevaren die zij kunnen lopen"

De Nationale Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) van het ministerie van Veiligheid en Justitie denkt dat de kans op een terroristische aanslag in Nederland reëel is. De dreiging is nu op het een na hoogste niveau en dus substantieel. De argumentatie daarvoor is diffuus en gedeeltelijk zelfs onwaar. De Nederlandse burger merkt helemaal niets van een kritieke situatie.

Dreiging door jihadstrijders uit Syrië

De NCTV suggereert dat er in Nederland een grote terreurdreiging uitgaat van jihadstrijders die uit Syrië zijn teruggekeerd in Nederland. Het gaat dan om ruim twintig (!) avonturiers met en zonder gevechtservaring. Waartegen die dreiging is gericht, zegt de NCTV niet. Dat kan strategie zijn. Maar de NCTV geeft in het bericht ook geen aanwijzingen wanneer de dreiging zich zou kunnen gaan manifesteren en blijkt niet in staat de Nederlandse burger duidelijk maken waarom er sprake is van een substantiële dreiging.

Drones boven woonwijken

Justitie zelf neemt een hele serie maatregelen om de mogelijke dreiging van deze twintig jihadstrijders in te dammen, want het is eenvoudig persoonlijke gegevens, mobiliteit en activiteiten, zowel in de echte als in de digitale wereld in kaart te brengen. Zeker met de hulp van welzijnswerkers, wijkagenten, informanten, familieleden en buurtgenoten.

Vervolgens worden paspoorten vervallen verklaard, worden reisgegevens uitgebreider vastgelegd, ronselaars worden vervolgd en in hechtenis genomen en financiële tegoeden bevroren.

Vanzelfsprekend worden de twintig potentiële terroristen door civiele, militaire en politie-inlichtingendiensten afgeluisterd, onder (camera-)observatie gesteld en hun telefoons en computers gehackt. De samenwerking tussen politie en defensie laat het zelfs toe om boven woonwijken drones in te zetten. En tot slot is er nog de mogelijkheid deze jihadstrijders preventief op te sluiten.

Over welke substantiële dreiging hebben we het dan nog?

Onderzoek naar de dreigings- en risicoanalyses

Het is een ware prestatie van een klein aantal uit Syrië teruggekeerde jongelui om het Nederlandse veiligheidsapparaat compleet te gijzelen, de hele Nederlandse samenleving te ontwrichten en eigenlijk niets anders te doen dan een aanslag op de schatkist te plegen.

Een normaal denkend mens komt al snel tot de conclusie dat deze twintig jihadstrijders volledig zijn "kaltgestelt". Dan kan je als overheid moeilijk volhouden dat er van deze twintig jongelui een substantiële terreurdreiging uit gaat. Hoewel de argumentatie van de overheid aan alle kanten rammelt, blijft het dreigingsniveau toch gehandhaafd.

Het lijkt dan aannemelijk dat justitie beschikt over andere gegevens, bijvoorbeeld uit het buitenland, die de Nederlandse overheid zoveel angst inboezemen dat zij zich gedwongen voelt over te gaan tot het doen van exorbitant hoge uitgaven voor beveiligingsdoeleinden en het dreigingsniveau hoog houdt.

Bob Hoogenboom, hoogleraar politie- en veiligheidsstudies, zegt in een artikel in 'Trouw' dat de overheid meer verantwoording moet afleggen over 'draconische beveiligingsmaatregelen'. Hij wil ook een onderzoek naar de dreigings- en risicoanalyses.

Met hem zeg ik 'wat geheim is, moet geheim blijven'. Maar er wordt nu te veel informatie achtergehouden die openbaar gemaakt had kunnen of zelfs moeten worden.

Geheimhouding kan ook voortvloeien uit faalangst van beleidsmakers, bestuurders en politici, gevoed door onwetendheid en gevreesde imagoschade.

De Nederlandse overheid heeft een belangrijke rol in de voorlichting aan de burgers op momenten dat het land groot gevaar loopt vanwege terroristische aanslagen. Die burgers moeten zo goed mogelijk worden geïnformeerd over de gevaren die zij kunnen lopen. Onnodige geheimhouding verstoort die overheidstaak en  brengt de burgerij onvermijdelijk in gevaar.

Geheimzinnigheid is niet sexy

De overheid schiet te kort wanneer er een overtuigend verhaal moet worden verteld over de noodzaak van epische beveiligingsmaatregelen. Het lijkt sexy om geheimzinniger te doen dan strikt noodzakelijk. De burger wordt dan essentiële gegevens onthouden.

Voorlopig blijft de NCTV met droge ogen beweren dat de dreiging afkomstig is van een klein groepje jihadstrijders uit Syrië. Dat is een drogreden. Dat is stemmingmakerij.