Stem tegen de WIV is een stem tegen de overheid

Stem tegen de WIV is een stem tegen de overheid

De nieuwe Wet op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (Wiv 2017) wordt op 1 mei 2018 van kracht en is zelfs al gedeeltelijk in werking. Nogal wat onbegrip bij en ongelukkige framing door tegenstanders zorgde voor veel kritieken op deze wet. Het volk heeft gesproken en stemt tegen!

De overheid ‘an sich’ (en in mindere mate de inlichtingendiensten zelf) heeft gefaald de vragen uit de ongeruste samenleving uitgebreid te beantwoorden, leidend tot desastreuze gevolgen voor het vertrouwen in 'de' politiek. 

Nalatigheid, onkunde of onwil van de Nederlandse overheid?

Op twitter lees je onder meer de volgende teleurgestelde reacties:

“Ik heb (helaas) niets gemerkt van een overheidscampagne. Bij vorige referenda evenmin. Negeren van de burgers heeft een terecht boemerangeffect.”

“…zelfs de huis-aan-huisfolder van de referendumcommissie schijnt lang niet overal bezorgd te zijn.... #fail”

“Goh (…) ik informeer mij zelden meer via de brievenbus, en des te meer op twitter en LinkedIn. Overheid mag naast de WIV voor controle wel eens wat andere communicatietactieken en -middelen overwegen. Je eigen doelgroep bereiken en zo...”

Jeugd kijkt geen televisieprogramma’s meer

Ook ik had gehoopt dat de overheid en in haar opdracht de AIVD – en vergeet ook de eeuwig zwijgzame MIVD niet – al verder zou zijn dan een jaarlijkse Kerstpuzzel voor ‘digital nerds’ en verder dan optredens van Rob Bertholee, in ‘College Tour’ van Twan Huys en in andere, niet de jeugd aansprekende noch door hen bekeken, televisieprogramma’s.

Communicatieprobleem

Niet alleen de AIVD en MIVD, maar de hele Nederlandse overheid heeft een public relations (pr) probleem, voortkomend uit hooghartige minachting van de burger en de kiezer, een tendens die zich al enige jaren geleden heeft ingezet. Je zou moeten onderzoeken of de stem tegen de Wiv 2017 vooral een stem was tegen de overheid, de politieke partijen en onhandig pratende parlementariërs.

Tijdens debatten en hoorzittingen in allerlei zaaltjes in Nederland werden de afgelopen vier weken voorstanders van de Wiv niet altijd onthaald op goede argumenten tegen de wet, maar raakten vooral overtuigd van de totale ontreddering van de Nederlandse burger die het vertrouwen in de hele overheid al had verloren. Die zelf ook in deze zaaltjes ontbrak!

Culturele crisis

Het vertrouwen in de overheid, maar ook in de media, neemt schrikbarend af. Een doemscenario analoog aan een Amerikaanse culturele crisis van nog geen tien jaren geleden dringt zich aan mij op.

Nederlanders reageerden vol onbegrip toen bekend werd dat zeker een derde van het aantal conservatieve Amerikaanse stemmers geloofde dat president Barack Obama een moslim was. Zeker 32% van de conservatieven beweerde dat Obama niet in Amerika was geboren en 19% wist het niet zeker. Dat betekent dat de helft van alle Amerikanen dacht dat hij geen Amerikaan was. Sommigen gingen zover dat zij - volledig ten onrechte -  rondbazuinden dat Obama relaties had met islamitische extremisten en dus een verrader was. Had dit nu alleen te maken met onwetendheid of gebrek aan goede informatie? 

Alle vooraanstaande kwaliteitskranten en tv-stations – zelfs Fox News – vertelden de waarheid, die niet werd geloofd. Niet alleen de overheid werd niet vertrouwd, de media ondergingen het zelfde lot. Wel ‘vrat’ men het nieuws over samenzweringstheorieën op het internet en in de sociale media. Tegelijkertijd was fakenews geboren.

Je kunt meningen van conservatieve Amerikanen over president Obama natuurlijk niet een op een vergelijken met meningen van Nederlanders over de nieuwe inlichtingenwet. Maar dat deze wet door het overgrote deel van de NL-bevolking geheel ten onrechte ‘sleepwet’ wordt genoemd, duidt op onwetendheid, gebrek aan voldoende wetskennis en daarop volgend gebrek aan vertrouwen in kwaliteitskranten en ‘staatsomroepen’. Maar erger, het gebrek aan vertrouwen in de Nederlandse overheid. 

Falende overheid

Je kunt als overheid heel gemakkelijk achterover gaan zitten in de wetenschap dat de nieuwe inlichtingenwet er toch wel komt, dat een referendum ongeacht de uitslag jou toch niet zal raken, maar je had ook kunnen proberen lering te trekken uit het schadelijke verloop van het vorige (Oekraïne) referendum en een actievere pr-campagne kunnen voeren. Dit was het momentum om je als overheid en als diensten te profileren. Die kansen krijg je zelden en voorlopig niet meer. De inlichtingendiensten staan voor jaren op flinke achterstand, het vertrouwen is finaal verdwenen, de overheid ligt in coma.

Simpele PR-lessen als overdracht van kennis, veranderen van houding en beïnvloeden van gedragingen, hadden urgent moeten worden uitgevoerd.

Hoe moeilijk is het uit te leggen dat je als klein land in Europa, in de wereld moet samenwerken met grote intelligence-diensten, wil je een rol blijven spelen in de strijd tegen jihadistisch terrorisme en tegen aanvallen op infrastructurele voorzieningen door buitenlandse cyberspionagediensten. Maak inzichtelijk dat je daar meer en andere middelen, meer wettelijke bevoegdheden voor nodig hebt en bereid je voor op lastige tegenvragen. Durf het land in te gaan, schrijf zelf een stuk in ‘de Telegraaf’.

"AIVD-publicatie wel erg suf"

Maar voor een geheime dienst is een optreden in de openbaarheid niet vanzelfsprekend, zelfs angstig. Voor wie wil weten hoe moeilijk dat kennelijk toch is voor I&V-diensten, raad ik aan het artikel te lezen in Vrij Nederland van auteur Samuel Peperkamp. Hij vergelijkt op schampere toon de propagandamachine van IS met PR-uitingen van de AIVD die de jihadistische boodschap zou moeten ondermijnen en die radicalisering van personen zou moeten voorkomen.

Zelfs het Europees Parlement noemt een AIVD-publicatie uit 2016 getiteld: “Leven bij ISIS, de mythe ontrafeld”, “wel erg suf, zeker vergeleken met de gebaarde en gewapende posterboys van IS”.

De Engelse term voor inlichtingen is ‘intelligence’.

Inlichtingendiensten moeten slimmer of sneller of doortrapter zijn dan hun tegenstanders. Ze moeten in de toekomst kunnen kijken, kunnen voorspellen wat de volgende stappen van de tegenstanders kunnen zijn. Continue in de weer bedreigingen te onderkennen, te voorspellen om tijdig tegenmaatregelen te nemen. 

Daarin werd in de strijd om het vertrouwen van de burger te winnen nadrukkelijk gefaald.

Lot Snowden voor altijd in handen van westerse media

Dit artikel verscheen op 13 juli 2016 op de website van 

http://www.opiniestukken.nl/opiniestukken/artikel/1255/

Lot-Snowden-voor-altijd-in-handen-van-westerse-media

Lot Snowden voor altijd in handen westerse media

Westerse media hebben te weinig aandacht voor cruciale kentering in het leven van Snowden. Die zit met zichzelf in de knoop en voelt zich onbegrepen door twee dictatoriale regimes van VS en Rusland.

"Westerse media moeten aandacht geven aan Snowdens noodkreet uit Moskou: “Can you hear me now?""

Edward Snowden vreest voor de privacy van Russen, zo blijkt uit zijn commentaar op de recent afgekondigde Russische antiterrorismewet. Die wet maakt veel inbreuk op de grondrechten van burgers en geeft vergaande bevoegdheden aan de Russische Nationale Garde. Waarom laat Snowden zich zo negatief uit over de wetgeving in zijn gastland Rusland?

Criticasters menen dat de Russische overheid hem die vrijheid geeft omdat zijn rol in de propagandamachine van het FSB is uitgespeeld. Aanhangers van de Amerikaan vinden zijn reactie tegen het Russische regime getuigen van standvastigheid.

Hoe dan ook, Snowden verveelt zich, wil overduidelijk ontsnappen aan Poetin en tweet: “People ask if I fear retaliation for my criticism. I do. But it did not stop me from criticizing the @WhiteHouse, and will not stop me here”.

Poetin

De geschiedenis over westerse ex-spionnen in Moskou leert dat zij stuk voor stuk als ‘alien’ een ongelukkig en verveeld leven hebben geleden. Hun leven werd bestuurd door een controleapparaat in een Russische maatschappij, dat repressiever bleek te zijn dan dat in het land van herkomst. Nooit kon er openlijk worden gepraat over hun activiteiten in of voor Rusland. President Poetin, noch de ex-NSA-medewerker Snowden zal een sluier kunnen oplichten. Zij zullen eeuwig samen in een Nash-evenwicht balanceren op het slappe koord van de geheimzinnigheid. De vraag is of de in het vrije Westen opgegroeide Snowden deze druk aan kan?

Gezien zijn recente uitlatingen lijkt het leven van Edward Snowden zich in een cruciale fase te bevinden. Toch zal het voor Snowden letterlijk levensgevaarlijk zijn om uit balans te raken. Hij voelt zich onbegrepen door de twee dictatoriale regimes van VS en Rusland, die hij niet kan ontvluchten. Juist nu er een mogelijke conversie in het leven van de Amerikaan aanstaande lijkt, laten media persoonlijke berichtgeving achterwege en citeren slechts tweets. Trekt niemand zich het lot van deze mens aan, nu er geen nieuws meer is te verkopen over die ‘vermaledijde Amerikaanse inlichtingendiensten en hun mensonterende massasurveillance’?

Hillary Clinton

Snowden is in verwarring. De psychische druk op hem blijft toenemen. Constant heen en weer geslingerd tussen sympathisanten die Snowden prijzen willen overhandigen en regeringen die hem geen garanties willen geven dat hij niet wordt opgepakt. Een onrechtvaardigheidsgevoel maakt zich van hem meester wanneer hij hoort dat de FBI presidentskandidaat Hillary Clinton niet vervolgt voor het mogelijk lekken van gerubriceerde overheidsgegevens, terwijl hij voor decennia de gevangenis in moet.

Snowdens lot

Na jaren van ‘achtervolging’ door de media, zijn het nu de mensen en organisaties die meer ‘insider’ kennis hebben over hoe inlichtingen- en veiligheidsdiensten in de dagelijkse praktijk opereren, die Snowden op de korrel nemen. Nooit eerder voelde hij zich ‘gedwongen’ te reageren op beschuldigingen in zijn richting over een mogelijk samenwerken met de Russen. Totdat Gerhard Schindler, het hoofd van de Duitse buitenlandse inlichtingendienst, Snowden openlijk een verrader en een speelbal van de Russische Federale Veiligheidsdienst FSB noemt. Snowden reageerde fel afwijzend met een in vloeiend Duits opgestelde tweet.

Snowden staat op een tweesprong in zijn leven en wil op een of andere manier ontsnappen. Daarbij kunnen Obama en Poetin hem niet helpen en ligt Snowdens lot opnieuw en waarschijnlijk voor altijd in handen van de media. Poetin en Snowden, voor eeuwig samen in een Nash-evenwicht balancerend op het slappe koord van de geheimzinnigheid.

“Can you hear me now?”

Snowden zit vast; niet alleen fysiek gevangen in een land waarmee zijn relatie diffuus is en blijft, maar ook psychisch opgesloten, nu kennelijk de hele wereld in ‘social media’ meer over hem dan met hem praat. Wie herinnert zich niet zijn kreet uit Moskou eind september 2015: “Can you hear me now?” Hij snakt naar extra aandacht. Westerse media moeten Edward Snowden tijdig die aandacht geven.