Voorzitter toezichthouder Moussault slaat ’zwijgplicht’ in de wind
Zij dreigde geheime operaties te openbaren
Uit het artikel in NRC van dinsdag 4 april 2023 * over de invoering van de nieuwe “Tijdelijke wet cyberoperaties“ blijkt dat de voorzitter van de Toetsingscommissie Inzet Bevoegdheden (TIB), Mariette Moussault, graag had verteld welke verstrekkende operaties de AIVD en de MIVD uitvoeren. Zij vindt een goede discussie over de privacy van burgers belangrijker dan werken voor de staatsveiligheid.
Opmerkelijk voor een toezichthouder van ‘geheime’ diensten is dat Moussault geen enkel begrip toont voor de ‘zwijgplicht’. Het is ronduit beschamend dat zij pas besluit haar mond te houden nadat haar duidelijk is gemaakt dat er sancties zullen worden toegepast op het openbaar maken van de AIVD- en de MIVD-operaties.
Dat
Ondanks de wettelijk opgelegde discretie doet Moussault in deze krant uitlatingen die rechtstreeks uit de mond van een verongelijkt stampvoetend kind hadden kunnen komen. Zij kan nu makkelijk ongecontroleerd kletsen tegenover een ieder die haar verhaal naar believen gelooft en vervolgens dupliceert. NRC citeert haar bittere bewering dat de ‘Tijdelijke wet cyberoperaties’ verdergaande inbreuk op grondrechten van burgers mogelijk maakt.
Op vragen
over welke grondrechten inbeuk wordt gemaakt, antwoordt Moussault in vage
bewoordingen: “We spreken meestal over het recht van privacy, maar eigenlijk
staat er veel meer op het spel: het recht van meningsuiting, het recht van
vrije vergadering. Het gaat om het medische geheim, om de journalistieke
vrijheid.”
Het hele land wordt afgeluisterd
Om vervolgens luidkeels te roeptoeteren: “Er gebeuren héle grote dingen in Nederland, maar ik mag u niet zeggen hóe groot.” Dit is te gemakkelijk en ongenuanceerd stennis maken: “De AIVD en MIVD krijgen teveel macht, maar ik mag hier verder niets over zeggen omdat (het) staatsgeheime informatie zou zijn.”
Een ander (oud-)lid van de TIB, Bert Hubert, nota bene een ex-AIVD'er, gooit olie op het door hemzelf ontstoken vuur door zonder enige gene de Tweede Kamer een horrorscenario te schetsen: ‘Het plan is om het hele land af te luisteren’. Een onbetwistbare leugen!
Moussault stelt dat het debat over de nieuwe “Tijdelijke wet cyberoperaties“ niet goed kan worden gevoerd en vindt een goede discussie over de privacy van burgers belangrijker dan het werk van de staatsveiligheid. Maar ook weer niet zo belangrijk om de consequenties van openbaarmaking van AIVD- en de MIVD-operaties te ondergaan: “(..) ik heb geen zin om vijftien jaar te gaan zitten.”
In de
discussie ‘privacy versus veiligheid’ is Moussault vast niet vergeten dat de
diensten AIVD en MIVD niet zelf mogen bepalen welke onderzoeken moeten worden
uitgevoerd. De regering bepaalt hun onderzoeksgebieden samen met andere
ministeries. Dit heet de 'Geïntegreerde Aanwijzing op de Inlichtingen- en
Veiligheidsdiensten'. Naar de precieze uitvoering van de werkzaamheden, de
modus operandi, blijft het gissen; we moeten tegenstanders niet wijzer maken
dan ze al zijn.
TIB schiet haar doel voorbij
Deze Toetsingscommissie zou een onafhankelijke commissie moeten zijn. Zij toetst vooraf of de inzet van specifieke bijzondere bevoegdheden door de AIVD en de MIVD ‘rechtmatig’ is. Praktisch gezien houdt dit onder andere in dat de TIB verzocht wordt toestemming te verlenen voor bijvoorbeeld ‘kabelinterceptie’, waarna de verkregen data, deels en mits opportuun, zouden kunnen worden gedeeld met ‘buitenlandse zusterdiensten’. Soms worden de verzoeken van de diensten door de TIB afgewezen met als reden; een disproportionele inbreuk op de privacy. Maar de TIB is toch geen privacy waakhond?
Wanneer gaat privacy
boven cyberdreigingen?
Wordt het een
keuze tussen twee goede of twee kwade zaken? Veiligheid of privacy? Uiteindelijk verlangen burgers
vooral veiligheid. Door krachtige interventie moet het vertrouwen van de
burgers in de overheid groeien. Het wantrouwen in die overheid zal alleen maar
toenemen wanneer de privacy door kwaadwillenden, waaronder buitenlandse
mogendheden, stelselmatig wordt geschonden. Om deze en andere redenen
is het noodzakelijk dat de ‘Tijdelijke wet cyberoperaties’ wordt ingevoerd. Veiligheidsdiensten
zijn door wettelijk opgelegde geheimhouding echter aan handen en voeten
gebonden en kunnen geen adequate voorlichting geven over de meeste dreigingen
die ons boven het hoofd kunnen hangen.
De voorzitter
van de TIB, Mariëtte Moussault, weet dit. In deze functie zou zij daarom de
veiligheid van Nederland boven haar eigen opvattingen inzake privacy moeten
stellen. Zittende en toekomstige leden van de TIB moeten het credo omarmen; “de
toezichthouder is meer dan een privacy waakhond”.
Conclusie
Veiligheid van Nederland gaat boven subjectieve opvattingen inzake privacy
In de aanloop naar de invoering van de ‘Tijdelijke wet
cyberoperaties’ had de voorzitter van de Toetsingscommissie Inzet Bevoegdheden
(TIB), Mariette Moussault,
graag verteld over operaties die de AIVD en de MIVD uitvoeren. Zij vindt dat
door deze nieuwe wet de
veiligheidsdiensten teveel inbreuk kunnen maken op grondrechten van burgers. Omdat zij door twee ministers is verboden staatsgeheime informatie te verstrekken, maakt zij luidkeels stennis in de
media. Zij speelt
vals spel omdat zij weet dat de inlichtingendiensten geen adequaat tegenspel kunnen bieden, noch informatie
kunnen geven over de werkelijke dreigingen die ons boven het hoofd hangen.
Elke
toekomstige voorzitter van de TIB, zou de
veiligheid van Nederland boven de eigen, subjectieve opvattingen inzake privacy
moeten stellen. Deze toezichthouder is meer dan een privacy waakhond.
* https://www.nrc.nl/nieuws/2023/04/04/mogen-aivd-en-mivd-al-genoeg-of-moet-wet-ruimer-a4161325?s=09
